Tüketici Rehberi

 
Ailenin gelirinin yaklaşık olarak yarıya yakını yiyeceklere harcanmaktadır. Bu nedenle yiyecekleri satın alırken bilinçli bir tüketici olabilmek için;
 
1- Satın Alma Kararı Vermeden Önce Şu Hususlara Dikkat Ediniz.



• İlk adımda günlük, haftalık, aylık satın alınacak besinleri belirleyiniz.
• Kuru besinler (un, bulgur, pirinç, makarna, nohut, mercimek, şeker vb.); kapalı teneke, şişe veya kutularda satılan yemeklik margarin ve sıvı yağ, zeytin ve salçayı aylık olarak satın alınız.
• Et haftalık veya günlük alınabilir ancak haftalık alınırsa buzlukta dondurarak veya kavurarak saklayınız.
• Ekmek veya sütü günlük satın alınız, eğer süt haftalık alınacaksa yoğurt yaparak buzdolabında saklayınız.
• Aylık satın alınacak besinlere karar verdikten sonra haftalık satın alınacaklar için beslenmeye yeter miktarda para ayırınız ve satın alınan malın maliyetini yükseltmesi nedeniyle veresiye alışveriş yapmaktan sakınınız. Çünkü sonuçta alınanlar aynı miktar gelirle ödenecektir.
• Gerçekçi bir planlama yapabilmek için piyasada bulunan yiyeceklerin fiyat ve kalitesini değişik yerlerden kontrol ediniz.
• Semt pazarları genellikle manav ve bakkallardan daha ucuzdur. Aylık alınacak besinleri ise tüketim kooperatifleri gibi daha az karla satış yapan yerlerden alınız.
2- Yiyecekleri Satın Alırken (Alışveriş Sırasında) Şu Hususlara Dikkat Ediniz.
• Alışverişe giderken mutlaka nelerin satın alınacağını gösteren bir liste yapınız. Ancak listede bulunan bir yiyecek o hafta pazara az gelmişse fiyatı yüksek olabilir. O zaman onun yerine geçebilen başka bir yiyecek satın alınız.
• Mevsimlik sebze ve meyveler turfanda olanından daha ucuz,daha lezzetli ye daha besleyicidir. Her mevsim pazarda en bol bulunan sebze ve meyvelerden satın alınırsa daha az parayla daha dengeli beslenme sağlanmış olur.
• Paketlenmiş besin satın alırken dikkatli olunuz. Çünkü;
• Verilen paranın bir bölümü kullanılan ambalaja gider. Paketlenmiş yiyecek ve içeceklerden en çok satın aldığımız konserve,süt,meyve suları,bisküvi vb. meyve esansları,besin boyaları ve katkı maddeleri eklenerek hazırlanmış maddelerdir. Bunların hepsinin tabii ve taze olanları daha ucuz ve daha besleyicidir.
• Paketin içinde neler olduğunu üzerindeki etiketten inceleyiniz. Boya katılmamış olanları ,özellikle duyarlı kişilerde ve çocuklarda alerji yapabilir.
• Paketin veya ambalajın delik,hasarlı olmamasına ve ederek alınız. Konserve ve süt kutularında yarık,çatlak,kapaklarda bombe (dışa dönüklük) olmamalıdır. Özellikle pastörize sütlerde şişenin üstündeki tarih bir günü,uzun ömürlü sütlerde bir ayı geçmemiş olmalıdır.
• Satın alınan besinlerin kalitelerine dikkat ediniz. · Kuru fasulye, nohut, mercimek, un, bulgur ve pirincin taşlı, topraklı, böceklenmiş ve küflenmiş olmamasına dikkat ediniz.
• Meyvelerin iri ve gösterişli olanları değil, düzgün, çürüksüz, pörsümemiş sulu ve lezzetli olanlarını seçiniz. Örneğin; iri, gösterişli starking elmanın içi unlandığından, küçük Amasya elmasından daha lezzetsizdir. Portakalın kabuğu ince olanı, mandalinanın çekirdeksiz olanını seçiniz.
• Yeşil yapraklı sebzelerin yaprağı bol ve yeşil olanları, patatesin yeşillenmemiş ve çillenmemiş olanları iyidir. Yeşil fasulyenin kırıldığında gevrek ve kılçıksız olanını seçiniz.
• Yumurtanın en kalitelisi taze ve iri olanıdır. Yumurtanın sarısının koyu ve açık sarı olması besin değerini fazla etkilemez; taze yumurtanın hava boşluğu çok küçüktür, ele alınınca hafif değildir ve sallanırken ses gelmez.
• Balığın iri veya küçük olması besin değerini etkilemez, taze olması önemlidir. Taze balığın solungaçları kırmızı, pulları yapışık, görünüşü diridir ve hoş olmayan bir kokusu yoktur.
• Etin yağsız olanının besleyici değeri daha yüksektir. Süt kuzusunun etinin önemli bölümü sudur. Kahvaltılık margarinlerin su oranı da yemeklik margarinden daha yüksektir.
• Saklama imkanı yoksa israfı azaltmak için gerektiğinden çok besin almayınız.
Yiyecekleri Satın Almak Kadar Uygun Koşullarda Saklamak da Önemlidir.
• Pirinç,bulgur, kuru fasulye, nohut gibi besinleri içerindeki taş, toprak ve diğer yabancı maddeleri ayıkladıktan sonra bez torbalarda saklayınız
• Yağları kapalı olarak serin ve ışıksız yerde saklayınız.
• Taze sebzeler dayanıksızdırlar. Ispanak, marul gibi sebzeleri, köklerindeki çamur, toz ve toprakları gidecek şekilde yıkadıktan sonra naylon torbalara koyarak buzdolabında 3-5 gün saklayabilirsiniz. Diğer taze meyve ve sebzeleri de çamurluysa yıkadıktan sonra, çamuru değilse yıkamadan naylon torbalara koyarak buzdolabında saklayınız. Naylon torbanın birkaç yerinde delik olursa. saklanırken fazla nemden çürümeleri önlenir.
• Patatesi orta nemli, karanlık, hava akımı olan yerde saklayınız. Kuru soğanı serin ve kuru yerde saklayınız.
• Günlük tüketeceğinizden çok et satın aldığınızda pişirilecek miktarlara ayırarak, buzlukta birkaç hafta saklamanız mümkündür.
• Yumurtayı buzdolabında bir iki hafta (tazeliğini yitirmeden) saklayabilirsiniz. Yumurtayı yıkamadan saklayınız ve kullanacağınız zaman yıkayınız.
• Her türlü sütü buzdolabında saklayınız.
• Pastörize sütü, yazın bir gün, kışın iki-üç gün içinde tüketiniz.
• Hiç bir işlem görmemiş sütü önce kaynatınız ve iki gün içinde kullanınız.
• Uzun ömürlü sütü açtıktan sonra en geç üç gün içinde tüketiniz.
• Ekmeği günlük alınız. Naylon torba içinde uzunca süre tutulan ekmek küflenebilir. Küfler görünür olabileceği gibi, gözle görünmeyebilir. Ekmek iki günden daha uzun bekleyecekse buzluğa koyarak dondurunuz. Yenmeden bir saat önce buzluktan çıkarınız.
• Eğer derin dondurucuya sahipseniz yiyeceklerinizi daha uzun süre saklayabilirsiniz. Ancak derin dondurucudan çıkardığınız yiyecekleri; çözüldükten sonra yeniden dondurmayınız.
• Satın aldığınız dondurulmuş gıdaların etiketlerini mutlaka okuyunuz.
 
Bir Sorunla Karşılaşmanız Durumunda Aşağıdaki Kurumlara Başvurabilirsiniz
1- Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri: 81 İl merkezinde Sanayi ve Ticaret İl Müdürlükleri ve İlçelerde Kaymakamlıklar bünyesinde faaliyettedir.
2- İllerde Sanayi ve Ticaret Müdürlükleri
3- T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü
4- Tüketici Sorunlarına bakmakla görevli Asliye Hukuk veya Ticaret Mahkemeleri
5- Tüketicinin Korunmasına yönelik faaliyet gösteren dernek veya vakıflar.