İskambil kağıtlarındaki şekillerin anlamı nedir?

Oyun kartlarının nerede ve ne zaman ortaya çıktığı, kimler tarafından ilk kullanıldığı tam olarak bilinmiyor. Bu duruma bazı araştırmacılar açıklamalar yapıyorlar. Bu açıklamaları buyrun okuyalım.



7. ve 10. yüzyıllar arasında Çin’de ortaya çıktığı ve 13. yüzyılda Marco Polo tarafından Avrupa’ya getirildiÄŸi tahmin ediliyor. Hindistan’dan veya Arabistan’dan geldiÄŸini ileri sürenler de var ama bugünkü ÅŸekilleriyle kullanılmalarının 14. yüzyıl Fransa’sına dayandığı söyleniyor.

Kupa, maça, karo ve sinek Fransa’da ki dört sınıf temsil ediyor. O tarihlerde, Fransa’da dört sınıf vardı ve iskambil kağıtlarındaki kupa, maça, karo ve sinek bu dört sınıfı temsil ediyordu. Kupa bir kalkanı andıran ÅŸekli ile asil sınıfı ve kiliseyi, maça bir mızrağın ucunu çaÄŸrıştıran ÅŸekli ile orduyu, karo ticari deniz iÅŸletmelerinin eÅŸkenar dörtken kiremitlerinden esinlenerek orta sınıfı, sinek ise yonca yaprağına benzeyen ÅŸekli ile köylüyü temsil ediyordu.
Bugün briç, poker veya benzeri oyunlarda, kupanın en değerli, sineğin ise en değersiz kart olmasının nedeni işte bu sınıflamadır.

Biz de kızı oğlana layık gördük, yaşlıyı da papazlığa

Aslında bizde papaz adı verilen kartın adı Ä°ngilizce’de kral (king), kızın ise kraliçedir (queen). Vale veya oÄŸlan için ilk zamanlarda düzenbaz anlamına gelen ‘knave’ kelimesi kullanılırken, günümüzde ‘jack’ ismi kullanılmaktadır. Yani yabancı kartlarda kral ve kraliçe evli iken, bizde biraz yaÅŸlı görülerek krala papaz adı verilmiÅŸ, kraliçeye de ‘kız’ denilerek oÄŸlana layık görülmüştür.

Oyun kağıtlarında yaygın olarak Fransızların kullandıkları semboller tercih edilmiştir

Bazı ülkelerde oyun kartlarında deÄŸiÅŸik isim ve semboller kullanılmasına raÄŸmen, en yaygın olanı Fransızların kullandıklarıdır. Fransızlar ‘maça’ ÅŸeklini mızraÄŸa benzeterek ‘pique’ adını vermiÅŸlerdir. Ä°ngilizce’de ise aynı anlamdaki ‘spades’ kelimesi kullanılmaktadır. Her ne kadar bir kalkanı andırdığı için asil sınıfı temsil ettiÄŸi ileri sürülse de ‘kupa’ klasik bir kalp ÅŸeklidir. Bu nedenle Fransızlar ona ‘coeur’, Ä°ngilizler ise ‘heart’ adını vermiÅŸlerdir.

‘Karo’ için Fransızca’da kare anlamındaki ‘carreau’ kullanılırken Ä°ngilizler elmas anlamındaki ‘diamond’u tercih etmiÅŸlerdir. Bizim ‘sinek’ dediÄŸimiz ÅŸekil ise çok açık üç yapraklı bir yoncadır. Fransızlar bu anlamdaki ‘trefle’ kelimesini kullanırlarken, Ä°ngilizler ‘club’ (kulüp) ismini kullanmışlardır.

Ä°ÅŸte bu nedenle briç oyuncuları ‘maça’ya ‘pik’, ‘kupa’ya ‘kör’, ‘sinek’e de ‘trefli’ derler, zaten aslına uygun olan ‘karo’yu da olduÄŸu gibi kullanırlar. Birli, papaz, kız ve oÄŸlan için kullanılan as, rua, dam ve vale isimleri de yine Fransızca karşılıkları As, Roi, Dame ve Valet kelimelerinden dilimize geçmiÅŸtir.

Biz son söz olarak diyoruz ki bu kağıtlarla oynanan oyunlar sadece oyun olarak kalsın. Para ve eşyalarınızı bu uğurda yitirmeyiniz.